آشنایی با مفهوم سکولاریسم

اگرچه دو اصطلاح (( سکولار )) و (( لاییک )) چه در زبان فارسی و چه در زبانهای اروپای، اغلب به صورت مترادف به کاربرده میشوند ولی سکولار به معنایی وسیعتر از لائیک در نظر گرفته می شود.

لائیک در زبان فارسی به ((غیر دینی)) ، ((غیر مقدس)) ترجمه شده است. به هر حال نه تنها در زبان فارسی بلکه در غرب نیز این اصطلاحات دقیق تعریف  نشده و تعاریف آنها در طول زمان متفاوت بوده است.

گفتنی است این اصطلاح نخستین بار در مذاکراتی که منجر به صلح و  وست فالی در 1684.م شد، توسط یک فرانسوی به کار رفت، صلحی که به سی سال جنگ های خونین میان فرقه های مسیحی در اروپا پایان بخشید. در آنجا این اصطلاح در مورد سرزمینهایی به کار رفته که اداره آنها از کلیسا به مقامات دولتی واگذار شد، سرزمینهایی که پیشتر برای جبران خسارت به کلیسا داده شده بود. اصطلاح سکولار از دیرباز به معنی دنیوی ، درمقابل  sacred یا مقدس به کار میرفت.

سکولاریسم در جامعه شناسی به طور کلی یعنی کاسته شدن از نقش نهادهای مذهبی در اداره امور جامعه و واگذاری اداره نهادهای اجتماعی به دولت و سازمانهای غیر دینی و عرفی. با جدا شدن قلمرو علم از دین و تجربی شدن علم، اصطلاح سکولار در مورد علوم تجربی به کار رفت، یعنی علومی که دیگر سرچشمه الهی و متافیزیکی ندارند. با خارج شدن نهاد اجتماعی سیاست از قلمرو دین این اصطلاح به صورت صفت نیز برای سیاست به کار رفت.

***

هنگامیکه یک نظام حکومتی اساس و شالوده ی قوانیین اجتماعی را بر پایه ی موازین دینی پی ریزی کند، نخستین و   اصلی ترین پایه ی دموکراسی که همان آزادی بیان و عقیده میباشد به طور ملموسی نادیده گرفته میشود. با نامگذاری حکومت ، به نام یک دین یا فرقه  مفهوم اقلیت شکل می گیرد و آنجاست که زمینه های دودستگی و چند دستگی در یک سرزمین ظهور میکند.

حکومت اسلامی ، با پایه و اساس قراردادن اسلام در ایران توانست اعتقاد به جبر را گسترش دهد و پوششی برای ناکامی های خود در عرصه داخلی و بین المللی ایجاد کند. برای کنار زدن این پوشش راهی بهتر و ارزان تر از کسب آگاهی در دنیای ارتباطات امروز نیست.

جاوید ایران

با اندکی برداشت از روزنامه ی هم میهن